Для большай захаванасці я загарнуў картку ў кавалачак падкладкі ад капелюша і прывязаў пакуначак да ашыйніка Тары. Мне каштавала вялікіх намаганняў прымусіць сабаку пайсці ад мяне. Але ў рэшце рэшт ён пайшоў; я спадзяваўся, што ён пабяжыць дамоў. Аказалася, што мая вестачка трапіла па прызначэнвю, хаця пра гэта я даведаўся толькі ўчора. Неўзабаве пасля таго, як сабака пабег, я яшчэ раз заснуў, а калі прачнуўся, убачыў перад сабой новага страшнага ворага. Гэта быў ягуар. Паміж намі адбылася схватка; але чым яна скончылася і як доўга працягвалася, я не магу сказаць. Хай гэта растлумачыць вам мой адважны выратавальнік – Зеб Стумп, які, спадзяюся, хутка вернецца і раскажа пра ўсё, а таксама пра многае іншае, пра што я ведаю не больш за вас. Больш я нічога не памятаю, акрамя цяжкіх кашмараў, якія зрэдку перамяжоўваліся шчаслівымі снамі,– я прачнуўся ад іх толькі заўчора і выявіў, што знаходжуся ў турме і абвінавачваюся ў забойстве… Я заковчыў, спадары прысяжныя.
* * * «Калі гэта няпраўда, то добра прыдумана» – так думалі суддзя, прысяжныя і гледачы, калі абвінавачаны свончыў свой аповед.
Многія паверылі абвінавачанаму і выключаюць магчымасць выдумкі: такі просты і падрабязяы расказ яе мог бы выдумаць чалавек, які толькі што перахварэў гарачкай. Зусім веймаверна, што ён мог прыдумаць такую гісторыю – вось да якой высновы прыходзіць большасць.
Споведзь абвінавачанага зрабіла намнога больш для яго апраўдавня, чым самыя красамоўвыя выступлевні абаровцы.
Але ўсё ж гэта толькі словы. Каб авраўдаць яго, патрабуюцца яшчэ пацвярджальныя паказанні сведкаў.
Дзе ж той сведка, ад якога так мвога залежыць? Дзе Зеб Стумп?
Тысяча вачэй углядаюцца ў гарызонт. Пяцьсот чалавек вецярпліва чакаюць старога паляўнічага – з Касіем Калхаўнам або без яго; з коннікам без галавы або без яго – ён жа ўжо перастаў быць загадкай.
Прысутныя тут ведаюць, што ў яго бадзяннях няма нічога немагчымага. Гэта жыхары ваўдвёва-заходняга Тэхаса, які мяжуецца з Льява-Эстакада, адкуль бярэ пачатак празрыстая рака Ляона і дзе Рыо-дэ-Нуэсес збірае воды сотві крыштальвых ручайкоў; гэтыя людзі жывуць у краіве, дзе гвіенне не з’яўляедда вепазбежным спадарожнікам смерці, дзе алевь, падстрэлевы на бягу, або дзікі конь, які выпадкова загівуў у прэрыі, калі толькі ён не будзе разарвавы драпежнікамі, праз кароткі прамежак часу ківе вызаў закону разбурэння і зубам каётаў, дзе непахававы і веврыкрыты труп чалавека праз сорак восем гадзін ставе падобвым на егіпецкую мумію.
Сярод прысутных мала знойдзецца людзей, не знаёмых з гэтай асаблівасцю клімату Тэхаса, той яго часткі, якая размешчана паблізу горвага хрыбта Сіера Мадрэ і асабліва сярод адгор’яў Льява-Эстакада.
Калі б конніка без галавы прывялі пад дуб, ніхто не здзівіўся б, што на трупе Генры Пойвдэкстэра амаль не прыметна адзвак гвіення. Гэта частка расказа не выклікае ў слухачоў ніякіх сумненняў.
Іх нецярплівасць выклікана іншай прычынай – яна выклікана падазрэннем, якое ўзнікла ў самым пачатку судовага разбору, і чым далей, тым станавілася мацвейшым, пакуль, нарэшце, не ператварылася на ўпэўвевасць.
Амаль кожны з прысутных згарае ад вецярплівасці пачуць сведку, паказанні якога павінны вярвуць абвівавачаваму свабоду або паслаць яго на шыбеніцу.
Напружанае чаканне сярод урачыстай цішыні цягнецца цэлых дзесяць хвілін.
Цішыня час ад часу парушаецца асобнымі воклічамі. To таму, то другому мроіцца, што на гарызонце паказалася нейкая кропка. Тады па натоўпе праносіцца шум, і ўсе ўстаюць на цыпкі, каб лепш бачыць. Ужо тройчы трывога аказвалася дарэмнай. Цярпенне гледачоў каячаецца, але раптам чацвёрты раз чуюцца воклічы, больш гучныя і больш упэўненыя. I сапраўды, на гарызонце паказваюцца цёмныя кропкі, якія хутка вырастаюць у рухомыя фігуры.
Гучнае «ура» разносіцца пад дубам, калі тры коннікі з’яўляюцца з марыва распаленай сонцам прэрыі і набліжаюцца да дрэва.
Двух з іх няцяжка пазнаць – гэта Зеб Стумп і Касій Калхаўн. Яшчэ лягчэй пазнаць трэдяга – занадта незвычайнае яго аблічча.
За першым воклічам натоўпу, што вітаў вяртанне двух коннікаў, гучыць яшчэ адзін, больш бурны, выкліканы відам іх спадарожніка, які так доўга быў прадметам таямнічых роздумаў і дзіўных меркаванняў.
Хаця тайна, што акружала яго, цяпер ужо рассеялася, ён усё яшчэ выклікае трапяткі страх.
Пасля гучных прывітанняў наступае цішыня – яе ніхто не парушае да той пары, пакуль коннікі не пад’язджаюць зусім блізка; але і тады чуецца толькі нясмелы шэпт, як быццам думкі гледачоў занадта патаемныя, каб вымаўляць іх гучна.
Многія кідаюцца насустрач прыбыўшым і ў здзіўлевні суправаджаюць іх да дуба.
Тры коннікі спывяюцца каля натоўпу, які зараз жа абступае іх з усіх бакоў.
Двое саскакваюць з коней. Трэці застаецца ў сядле.
Калхаўн адводзіць свайго каня ўбок і знікае ў натоўпе. Яго прысутнасць нікога ўжо больш не цікавіць. Усе погляды, гэтак жа як і думкі, звернуты да конніка без галавы.
Зеб Стумп, пакінуўшы сваю старую кабылу, бярэ за аброць каня конніка без галавы і вядзе яго да дуба, у цені якога засядае суд.