Kiam fondiĝis UN en 1945 oni deklaris egale aŭtentikaj la kvin tekstojn de la Ĉarto, kaj ties kvin lingvojn la oficialaj lingvoj de la Unuiĝintaj Nacioj: la ĉinan, la francan, la anglan, la rusan kaj la hispanan. La franca kaj la angla devis esti la laborlingvoj. Supozeble la praktika malfacilaĵo traduki ĉion en kvin lingvojn motivigis tiun distingon. Sed okazis konstanta premado plivastigi la servadon liveritan al la lingvoj nelaboraj. Certe la delegitoj el la dek ok hispane-parolantaj ŝtatoj-membroj devis senti sin malavantaĝaj ĝis en 1948 la hispana estis nomita laborlingvo. Dudek jarojn poste ankaŭ la rusan oni promociis al labornivelo. La rezultinta izoligo de la ĉina sur la pli malalta nivelo, kiel la sola nelabora oficiala lingvo, estis unu kaŭzo de la finfina nuligo de la sistemo dunivela. En 1973 la ĉinan oni promociis al labornivelo, kaj samtempe la araba estis rekonita kiel oficiala kaj labora lingvo.

Tiuj ŝanĝiĝoj ne okazis en politika vakuo. La kvin lingvoj de la Ĉarto, la originaj oficialaj lingvoj, inkluzivis tiujn de la kvin Konstantaj Membroj de la Sekureca Koncilio. Ĉinio, Usono kaj Britujo, Sovetunio kaj Francujo estis sufiĉe potencaj por ricevi vetoivon en la Sekureca Konsilio, kaj ankaŭ sufiĉe potencaj por postuli lingvan privilegion. La hispana, la sola oficiala lingvo ne uzata de Konstanta Membro, estis la lingvo de pli da ŝtatoj-membroj ol iu ajn alia. Tamen, kvankam ĝiaj parolantoj en la mondo nombris ĉirkaŭ trioble pli ol la france-parolantoj, la hispana ne fariĝis laborlingvo ĝis 1948. Parolantoj de la portugala estis duoblo de la france-parolantoj, tamen oni ne oficialigis ĝin, ankaŭ ne poste.

Klare, loĝantaro ne estis sufiĉa motivo, por ke lingvo ricevu oficialecon. Potenco kaj precedentoj estis la ĉefaj kondiĉoj».[6]

Kompreneble, la multnombreco de la laborlingvoj rezultigas altajn kostojn:

Перейти на страницу:

Похожие книги