la pordego de la palaca ĝardeno, sekvate de la
легат, секретарь и конвой.
legiestro, la sekretario kaj la eskorto.
Было около десяти часов утра.
Estis proksimume la deka horo matene.
Глава 3. Седьмое
Ĉapitro 3 LA SEPA PRUVO
доказательство
— Да, было около десяти часов утра,
— Jes, estis proksimume la deka horo matene,
досточтимый Иван Николаевич, — сказал
estiminda Ivano Nikolaiĉ, — diris la profesoro.
профессор.
Поэт провел рукою по лицу, как человек,
Kvazaŭ ĵus vekiĝinte, la poeto viŝis la vizaĝon per
только что очнувшийся, и увидел, что на
la mano kaj rimarkis, ke ĉe la Patriarĥa jam
Патриарших вечер.
vesperas.
Вода в пруде почернела, и легкая лодочка уже
La akvo nigriĝis kaj sur ĝi jam estis glitanta
скользила по ней, и слышался плеск весла и
malpeza boato, oni aŭdis plaŭdon de remilo kaj
смешки какой-то гражданки в лодочке. В
ridon de civitanino en la boato. Publiko aperis sur
аллеях на скамейках появилась публика, но
la benkoj de la aleoj — pli ĝuste, en la tri aliaj
опять-таки на всех трех сторонах квадрата,
lateroj de la kvadrato, escepte tiun kie sidis niaj
кроме той, где были наши собеседники.
interparolantoj.
Небо над Москвой как бы выцвело, и
La ĉielo super Moskvo iel senkoloriĝis, en la alto
совершенно отчетливо была видна в высоте
tute klare videblis la plena luno, kvankam pale
полная луна, но еще не золотая, а белая.
blanka, ankoraŭ ne ora. Oni spiris multe pli facile
Дышать стало гораздо легче, и голоса под
kaj la voĉoj sub la tilioj sonis pli milde, vesperece.
липами звучали мягче, по-вечернему.
«Как же это я не заметил, что он успел сплести «Kiel do povis okazi, ke mi ne rimarkis lin plekti целый рассказ?.. — Подумал Бездомный в
tutan novelon?», mirigite pensis Senhejmulo. «Ja
изумлении, — ведь вот уже и вечер! А может,
estas jam vespero! Cetere, eble ne li rakontis ĉi
это и не он рассказывал, а просто я заснул и все ĉion sed mi endormiĝis kaj mem ĝin sonĝis, ĉu?»
это мне приснилось?»
Но надо полагать, что все-таки рассказывал
Tamen estas pli verŝajna, ke rakontis la profesoro,
профессор, иначе придется допустить, что то
ĉar alie necesus akcepti, ke la samon sonĝis ankaŭ
же самое приснилось и Берлиозу, потому что
Berlioz, kiu diris, atente rigardante la vizaĝon de la
тот сказал, внимательно всматриваясь в лицо
alilandano:
иностранца:
— Ваш рассказ чрезвычайно интересен,
— Via rakonto, profesoro, estas tre interesa,
профессор, хотя он и совершенно не совпадает
kvankam ĝi tute malakordas kun la Evangelioj.
с евангельскими рассказами.
— Помилуйте, — снисходительно
— Mi petas pardonon, — kun indulgema rideto
усмехнувшись, отозвался профессор, — уж
respondis la profesoro, — ja vi devas scii pli bone
кто-кто, а вы-то должны знать, что ровно
ol iu ajn, ke absolute nenio el la skribita en la
ничего из того, что написано в евангелиях, не
Evangelioj iam okazis, kaj se ni komencos
происходило на самом деле никогда, и если мы referenci la Evangeliojn kiel historian fonton ... —
начнем ссылаться на евангелия как на
li denove ridetis kaj Berlioz konfuziĝis, ĉar ĝuste
исторический источник... — Он еще раз
tion li mem diris al Senhejmulo kiam ili iris laŭ la
усмехнулся, и Берлиоз осекся, потому что
Malgranda Bronnaja strato al la ĝardenplaco.
буквально то же самое он говорил Бездомному,
идя с тем по бронной к Патриаршим прудам.
— Это так, — заметил Берлиоз, — но боюсь,
— Vi pravas, — diris la redaktoro. — Tamen mi
что никто не может подтвердить, что и то, что
timas, ke neniu povas certigi, ke tio, kion vi
вы нам рассказывали, происходило на самом
rakontis, fakte okazis.
деле.
— О нет! Это может кто подтвердить! —
— Ho, tamen! Iu povas certigi kion! — en misa
Начиная говорить ломаным языком,
rusa lingvo tre memfide respondis la profesoro kaj
чрезвычайно уверенно ответил профессор и
subite li kun mistera mieno geste invitis la amikojn
неожиданно таинственно поманил обоих
proksimiĝi.
приятелей к себе поближе.
Те наклонились к нему с обеих сторон, и он
De ambaŭ flankoj ili sin klinis al li, kaj li diris,
сказал, но уже без всякого акцента, который у
denove en la bona rusa, sen la misprononco kiu pro
него, черт знает почему, то пропадал, то
nesciata kialo jen aŭdiĝis, jen malaperis:
появлялся:
— Дело в том... — Тут профессор пугливо
— Fakte ... — la profesoro timeme rigardis
оглянулся и заговорил шепотом, — что я лично ĉirkaŭen kaj mallaŭtigis la voĉon ĝis la flustro, —
присутствовал при всем этом. И на балконе
fakte mi mem ĉeestis ĉion. Kaj sur la balkono kun
был у Понтия Пилата, и в саду, когда он с
Poncio Pilato, kaj en la ĝardeno kiam li interparolis
Каифой разговаривал, и на помосте, но только
kun Kajafo, kaj sur la podio — sed kaŝe, kvazaŭ
тайно, инкогнито, так сказать, так что прошу
inkognite, tial mi petas vin nepre teni ĉion en plej
вас — никому ни слова и полный секрет!.. Тсс!
granda sekreto, ŝŝ!..
Наступило молчание, и Берлиоз побледнел.
Ekestis silento kaj Berlioz paliĝis.
— Вы... Вы сколько времени в Москве? —
— Ĉu ... ĉu vi jam longe estas en Moskvo? — li
Дрогнувшим голосом спросил он.
demandis per ŝanĝiĝinta voĉo.
— А я только что сию минуту приехал в
