Эдзя адразу ж кінуўся ў вочы: маленькі, шустры, з запушчанымі каўтунаватымі валасамі, ускудлачанай рыжай барадой, апрануты па апошняй модзе — неахайна. Словам, сучасны мадэрновы інтэлігент… Сышліся адразу, хоць Эдзя быў на восем гадоў старэйшы. Дыскахвароба ў Эдзі была сталая, хранічная, як і яго канфлікт з выстаўкомам.
Звычайна гаворкі на дысказборышчах не выходзяць за межы біяграфій дыскакуміраў, звестак пра нейкія іх інтымныя пікантнасці, глыбакадумных разважанняў аб перавагах адных дыскабажкоў над другімі, утылітарна-практычных: дзе дастаць пласцінкі, магнітафонныя запісы, колькі «рэ» каштаваць будзе… Уласна кажучы, перамолваецца сто раз перамолатае. У іх з Эдзем знайшліся іншыя тэмы, іншыя інтарэсы, высветлілася еднасць ці блізкасць поглядаў на музыку, літаратуру, мастацтва, на жыццё ўвогуле. У першы ж вечар Эдзя прапанаваў махнуць да яго ў майстэрню паглядзець каласальную работу.
— Партрэт Фартуны…— таемна шапнуў ён.— Толькі што закончыў…
Андрэй адмовіўся, спаслаўшыся на позні час: хоць Эдзя і выклікаў давер, але чорт ведае, хто ён і куды завядзе…
— Як-небудзь іншым часам…
— Ладна,— пашкадаваў Эдзя.— Давай тады заўтра.— Адчувалася, яму жах як карціць хутчэй паказаць сваё геніяльнае тварэнне.— У сем вечара. Во — адрасок. I не палохайся, што падвал. Стану членам Саюза — ого якія апартаменты займею!..
Увесь дзень вагаўся: ісці ці не ісці? Агітаваў хлопцаў у кампанію, але адмахваліся: не да непрызнаных геніяў — праз тры дні экзамены…
Эдзева майстэрня займала два цокальныя пакоі. Першы — прахадны, даволі прасторны. Другі — з праёмам, але без дзвярэй, зусім катушок. Майстэрня нагадвала склад невядомага прызначэння — кругом валялася нейкае шмаццё, драўляныя каркасы, планкі, лісты фанеры, бляхі, яшчэ нейкі незразумелы друз. Як толькі перастўпаеш парог — сутыкаешся з вылепленым з пластыліну жаночым целам у натуральную велічыню, але без галавы. Яно стаяла на кукішках пасярод пакоя на невысокай драўлянай падстаўцы і нібыта малілася.
— Што, гэта твая Венера Мілоская? — жартам кіўнуў Андрэй.
Эдзя хвілін пяць не мог суняцца ад рогату, потым сур’ёзна сказаў:
— Трэці год не магу знайсці натуру.
— А гэта…— Андрэй падміргнуў на бюст і торс.— Павінен сказаць, нішто сабе…
— Ну-у, то прасцей! — махнуў рукою Эдзя.— Не праблема…
— То што, ты гэтую Фартуну хацеў паказаць?
— Ну што ты! — спалохана замахаў рукамі Эдзя.— Гэ-э, не спяшай папярод бацькі ў пекла… Да Фартуны трэба падрыхтаваць сябе псіхалагічна. Во, спачатку паглядзі, што натварыў, як жыву, як твару. А зараз прыйдуць дзяўчаткі — разам зірнем…
— Якія дзяўчаткі? — трохі насцярожыўся Андрэй.
— Ды тут, дзве цаніцелькі мастацтва… Ты што, супроць?
— Ды не…— стаў здагадвацца Андрэй, адчуваючы нейкае таемна-страхавітае пачуццё.
На свежапабеленых вапнаю сценах віселі акварэлі ў просценькіх рамках, уздоўж сцяны на лаве размясціліся рознага памеру скульптуры ў пластыліне, гіпсе, метале. Ні адна з Эдзевых работ не рабіла ўражання, аднак пераходзіў ад адной да другой, разглядваў збдізку і здалёку, у профіль і анфас, глыбакадумна заўважаючы: у гэтым нешта ёсць… Здорава!..
Эдзя цвіў, як мак.
У меншым пакойчыку стаяў стары зашмальцаваны стол на дзве тумбы, яшчэ больш зашмальцаваныя крэслы і табурэткі, пацёртая скураная канапа, нешта накшталт стэлажа з грубых дошак, дзе як папала валяліся пэндзлі, заляпаная папера, фарбы, іншае шмаццё. Падлога была брудная, даўно не падмятаная, з плямамі засохлай фарбы, рэшткамі бычкоў у тамаце, хлебнымі крошкамі, скуркамі сала, каўбасным лупіннем і яшчэ бог ведае чым. Усё гэта ўражвала непрыемна, гнятліва. Падумаў: як гэта ён асмеліўся запрашаць сюды дзяўчат?! Пэўна, такія дзяўчаты…
У дзверы пастукалі.
— Да-да! — па-свойску крыкнуў Эдзя.
Зайшлі дзве дзяўчыны, маладыя, нішто сабе, асабліва — адна. Эдзя распрануў, павесіў іх паліто ў шафу. Абедзве засталіся ў світэрках і джынсавых штоніках у абцяжку, і гэтая адзежына асабліва выразна падкрэслівала іх дасканалыя формы. Адна, адчувалася, тут была свая, другая, каторая сімпатычней,— па ўсім відно, першы раз. Яна чулася ніякавата, трохі скавана, здзіўлена, але стрымана агледзела незнаёмую, нязвыклую абстаноўку. На безгаловае цела глянула толькі мяльком, цнатліва зардзеўшыся, перакінула позірк на акварэльны малюнак. Андрэй краем вока сачыў за ёю, і тут, на фоне гэтай неахайнасці, убогасці, яе загадкавая, стрымана-скептычная ўсмешка на прыпухлых сакавітых вуснах здавалася ўсмешкаю рафаэлеўскай мадонны, «Невядомай» Крамскога. 3 салодкаю млосцю ўявіў пякельную страсць яе вуснаў, ціск налітых гарачым сокам рук, пакуль што схаваных пад шэранькім світэрком у абцяжку. На нейкі міг іх позіркі сутыкнуліся — і перахапіла дыханне, застукала ў скронях. Аднак у той жа момант стала брыдка за свае думкі: канечне ж, гэта прыстойная, вельмі прыстойная дзяўчына, не з тых, хто шмат дазваляе…