Пасля – ёй самой падалося, што ўсяго праз імгненне-другое – галавакружны палёт прыпыніўся, і Ільга, расплюшчыўшы вочы, пабачыла над сабою нізкую закураную столь. На бэльках віселі духмяныя пучкі засушаных траў, і цені ад іх, дзівосныя, вычварныя, мерна калыхаліся ў барвовым святле ад ачага. Пахла мятай, рамонкам і яшчэ нейкім рэзкаватым незнаёмым Ільзе пахам, а сама яна ляжала на чымсьці мяккім і ўтульным, да падбароддзя ўкрытая плашчом – барвовым, падбітым мядзведжым футрам. Галава была цяжкаватая, але іголка ў грудзях болей не варушылася, так што ўсё цела салодка маўчала. Ад дрогкіх ценяў на сцяне аддзяліўся яшчэ адзін, нетаропка наблізіўся з ціхім шолахам сукні, паклаў Ільзе на лоб маленькую прахалодную далонь.
– Ну вось, бачыш, – дабрадушна сказаў цень і прысеў побач з Ільгай, трохі яе пацясніўшы. – І ўсё добра, праўда, мая птушачка?
Твар разгледзець не атрымалася, толькі мякка паблісквалі вочы, а распушчаныя доўгія валасы ў такім святле падаваліся вогненнымі, барвовымі. Голас, пяшчотны і ціхі, нагадаў Ільзе голас мамы. І цурчаў ён, як рака, і расказваў:
– Учора днём у вёску ўляцелі паляўнічыя, прывезлі з сабою непрытомную дзяўчыну, усю халодную і белую, як лядзяш. Ноччу было цяжкавата, – распавядаў цень. – Але ты маладая, моцная, табе адмерана многа жыцця. Вось і выкарабкалася.
Рыпнулі дзверы, на сцяне злева пракрэслілася квадратам белае святло дня. Цень павярнуў галаву, каб пабачыў таго, хто ўваходзіў, і Ільга паспела разгледзець пекны рэзкаваты профіль, пульхныя вусны ды цёмную радзімку на белай шчацэ.
– Як яна тут? – прыглушана спыталі. Дзённае святло мігнула і згасла, засланёнае мажною постаццю.
– Лепей, – адказаў цень. І загадаў уладна: – А зараз сыдзі і не замінай.
Дубыніч – пераблытаць яго з кімсьці было б цяжкавата – сярдзіта, хаця і неразборліва забурчаў на мядзведжы лад, але паслухаўся, знік, гучна ляпнуўшы дзвярыма. Цень ласкава пагладзіў Ільгу па галаве.
– А зараз слухай, птушачка, – сказаў мякка. – Не ведаю, праз якую правіну, але ты носіш на сабе метку Дзікага Гону. Чула мо, што гэта такое?
Ільга моўчкі кіўнула. Сілы не было нават для таго, каб варухнуць вуснамі.
– Гон не адступае, – працягваў цень. – Ніколі. Штодзень і штоночы будзе ісці за табою, а пасля, калі захопіць смяротнага… лепей пра тое табе не ведаць, птушачка.
Цень замаўчаў. Чуваць было, як патрэскваюць паленцы ў ачагу і як заклапочана булькае штось у гаршках на агні, – утульныя, спакойныя, дамашнія гукі. «Калі заплюшчыць вочы, – падумала Ільга, – можна ўявіць, што ты дома, у хаце пад яблынямі, якой болей няма, якая дашчэнту згарэла ў цмокавым полымі».
Падумала мляўка пра папялішча на месцы Лыцавічаў, пра цмокаў бярлог і гнуткі пакручасты хвост пачвары, што з шыпеннем рассякаў паветра, пра стары каменны мост над шумлівай Вугерай. І раптам падскочыла і рэзка села, скінуўшы з сябе Дубынічаў плашч, бо зразумела, што за незнаёмы водар лунаў вакол: пахла аерам, мабыць, гаспадыня назапасіла мінулым летам аеравых каранёў.
– Возера, – упэўнена сказала Ільга, гледзячы туды, дзе ў душнаватым паўзмроку па цьмяным бляску ўгадваліся вочы ценю. – Я сустрэла яго ля возера!
– Каго, мая птушачка? – спакойна спытаў цень, і Ільзе падалося, што субяседніца яе чамусьці ўсміхаецца. Самой ёй было не надта весела: нічога, апроч спакойнага ляснога возера з пясчаным берагам, не згадвалася. Ільга расчаравана ўздыхнула і стомлена правяла рукою па твары.
– Я… не помню.
Цень з паразуменнем паківаў, падняўся, папраўляючы цёмную сукню, адышоў да ачага. Ільга пабачыла скурчаную фігурку, укрытую зблытанымі распушчанымі валасамі. Фігурка грукатала гаршкамі, паглядала на змесціва, прынюхвалася да пары, час ад часу адшчыквала каліва-другое ад тых пучкоў, што звісалі з бэлек, і кідала ў вар. Калі яна цягнулася ўверх, можна было згледзець тонкія белыя рукі, умелыя, упэўненыя і хуткія.
– А ты, мусіць, ведзьма? – спытала Ільга, мутна згадваючы егерскія расповеды пра лясную варожку. Фігурка досыць гучна чмыхнула носам, не адрываючыся ад сваіх спраў.
– Мусіць, – перадражніла.
Дзяўчына сумелася: падалося, быццам пакрыўдзіла гаспадыню, хай таго і не жадаючы.
– Чалавечая памяць – дзіўная рэч, – казаў цень, мерна перамешваючы варыва доўгай драўлянаю лыжкай. – Ёсць успаміны, якія раняць, а ёсць тыя, што ратуюць. У некаторых можна схавацца. Ці нават схаваць. Калі, канечне, ведаць, як.
– І ты, зразумела, – ведаеш? – прастадушна пацікавілася Ільга. Цень засмяяўся – ціхенька, як сярэбраны званочак.
– Справа не ў тым, што ведаю я, птушачка. Проста, можа, не ўсе ўспаміны трэба варушыць? Як думаеш?
Ільга спусціла ногі з нізкага ложка, адчула пад ступнямі шурпатыя дошкі падлогі, укрытыя тканым палавіком. Нагі кранулася штось пухнатае, цёплае – і да ачага з мяўканнем падкаціўся вусаты камячок цемры, бліснуў зыркімі вачыма.
– Я яго абавязкова ўспомню, – сказала Ільга ўпарта. – Я не баюся.