Ход яго роздумаў перапыніла раптоўнае скажэнне карцінкі імітацыі – вуліцу нібыта сплюшчыла і расцягнула па дыяганалі экрана. Праз якую секунду сістэма паведаміла, што зафіксавала сігнал сувязі. «Во дае!» – паіранізаваў Ягор, абыгрываючы адзін з перакладаў слоўца, злоўленага падчас апошняга сеанса. Неўзабаве, аднак, іранічнасць выпарылася: зафіксаваны сігнал ішоў не з Зямлі, а з Марса. Прыблізна з тых самых мясцін, дзе знайшліся абломкі «Навухаданосара» і дзе разбіўся беспілотнік. Ідэнтыфікаваць сігнал сістэма адмаўлялася – з інтэрвалам у паўхвіліны дасылала паведамленне пра памылку. Марына наструнілася. Вяртанне да марсіянскіх загадак з «падколкамі» яе не бадзёрыла. Муж хоць і выглядаў збянтэжаным, але спрабаваў рацыяналізаваць здарэнне, каб стрэсці з яго прыкры флёр таямнічасці.
Спачатку ён выказаў зусім фантастычнае дапушчэнне, што нехта з насавой часткі касмічнага карабля мог выжыць. Пасля, крок за крокам, стаў сябе абвяргаць. Казаў, што з такім ударам аб паверхню верагоднасць застацца ў жывых нерэальная. Нават калі камусьці пашанцавала не памерці адразу, то, хутчэй за ўсё, смерць забрала б такога ўмоўнага шчасліўца пасля поўнай разгерметызацыі. Калі ж ацалеламу пашанцавала яшчэ і ў тым, што знайшоўся адсек без разгерметызацыі, а частка энергаблокаў працягвала працаваць, забяспечваючы збольшага камфортны мікраклімат, то гэткі лёсік павінен быў выйсці на сувязь у першыя ж дні ці тыдні пасля крушэння. Генератары паветра і вады маглі задаволіць толькі частку яго патрэб. Столькі месяцаў без ежы чалавек вытрываць не можа, а пра харчовыя запасы складскіх маштабаў у насавой частцы не было і гаворкі. Так, нехта з пілотаў мог прыхаваць шакаладку ці сэндвіч з індычынай, але ж не цэлы склад! Урэшце, калі б гэта сапраўды быў неверагодным чынам ацалелы ўдзельнік экіпажа «Навухаданосара», ён падаў бы цалкам зразумелы сігнал бедства.
– І што ж тады атрымліваецца? – узрушана спытала жанчына.
– Атрымліваецца, што сігнал можа ісці або ад бартавога самапісца, або… – ён абрэзаўся на слове.
– Або?! – не ўдакладняла, а патрабавала яна.
– …або ад таго самага стварэння, якое ў час пылавой буры грукалася да нас і пакінула ланцугі слядоў, – роспачна ўздыхнуўшы, дагаварыў Руткоўскі і зірнуў на жонку.
– І што ж гэта ўсё-ткі можа быць? – надзіва яна спраўлялася з праявамі панікі.
– Ты ж разумееш, што я ніяк не магу гэтага ведаць. Магу толькі спадзявацца, што яно тут адно, што яно не з’яўляецца нейкай формай жыцця на Марсе. Прынамсі, нашы дасюлешнія веды пра Марс выключаюць верагоднасць апошняга.
– А калі гэта небялковая форма жыцця, пра якую зямныя навукоўцы папросту не задумваліся, палічыўшы такое немагчымым у прынцыпе?
– Ведаеш, так мы можам да чаго хочаш дагаварыцца, – стараючыся не закіпець, мовіў Ягор. – Можам Салярыс той жа згадаць. Якая там форма жыцця была? Ці «Трэцюю экспедыцыю» з «Марсіянскіх хронік» успомніць. Марсіяне сустрэлі зямлян цалкам зямнымі ўтульнымі краявідамі і вобразамі блізкіх людзей, якія ў рэчаіснасці ўжо і не жылі. Здаецца, ні ты, ні я не бачым тут ніякіх ценяў мінулага, а пагатоў не маем ілюзіі вяртання ў зямную мінуўшчыну. Ці я чагосьці не ведаю?
– Але і Салярыс, і пункцірна пазначанае
– Што было рэальнай асновай такіх легенд, невядома. Калі ў народзе казалі, што з вялізнага каменя вылазіць мужчына і шые бабам адзенне, то гаворка ішла пра канкрэтны камень, за якім магла быць уласная гісторыя, што з цягам часу амаль поўнасцю забылася, спарадзіўшы сваімі рэшткамі падобныя ўяўленні. Рэальнасць такая, што за сто, дзвесце ці колькі там яшчэ гадоў да з’яўлення такой легенды каля каменя мог знаходзіцца дом сапраўднага краўца. Урэшце, ніводны сучасны эксперымент з
– Добра. Бог з імі, з легендамі. Можа, я і сапраўды няўдалы прыклад прывяла. Аднак усё гэта нічагуткі не змяняе ў адным моманце: мы ні халеры не ведаем пра гэтую планету. Небяспека тут можа таіцца літаральна паўсюль. І не факт, што кожнае здарэнне мы можам спісаць на ўласную неасцярожнасць ці капрызы тутэйшага клімату.