Люблін. Разам з нашай дэлегацыяй едуць Левандоўскі, Арлоўская і Смоляр. Пасля ваеннага параду пайшлі бясконцыя калоны дэманстрантаў. Першымі ішлі дзеці з плакатамі — «Нам столькі год, колькі народнай Польшчы». Спартсмены з эмблемамі сваіх клубаў, шахцёры, студэнты, сяляне, мастацкія ансамблі, чароды. Партрэты перадавікоў прамысловасці, сельскай гаспадаркі... Вечарам на прыёме выступалі Берут, Булганін, Ракасоўскі. Побач са мной сядзеў стары селянін Коваль Станіслаў. «Падумаць, — казаў, — я просты чалавек сяджу за адным сталом разам з генераламі, міністрамі, вучонымі. Усе гэта нашы людзі, з нашых мазалёў і рабочай косці». Родам С. Коваль з вёскі Брусы. Узнагароджаны «Крыжам заслугі». Насупраць мяне сядзеў нейкі калгаснік Майгак Стэфан, які калісьці батрачыў у паноў. Прасіў, каб я перадаў прывет гамяльчаніну А. Карпюку з вёскі Селішча, які вучыў яго чытаць і пісаць. Жыве ён зараз у Кашаліне, вул. Чырвонай Арміі, 28.
На гэтым прыёме, пасля свайго тоста, Булганін неспадзявана расказаў анекдот: падчас тэгеранскай каяферэнцыі Сталін, Рузвельт і Чэрчыль ехалі разам, і раптам перагарадзіў ім дарогу ішак. I так і сяк прасілі вушастага, каб ён дазволіў праехаць, а той — ні з месца. Тады Сталін кажа: — Дайце я спрабую. Падышоў да асла і нешта шапнуў яму на вуха, і той, задзёршы хвост, даў драла. — Што Вы яму сказалі? — пацікавіліся здзіўленыя Рузвельт і Чэрчыль. — Нічога такога, — адказаў Сталін. — Я яму шапнуў толькі: калі ён не сыдзе з дарогі, я яго запішу ў калгас.
Тут нашы разгубленыя дыпламаты пачалі нам тлумачыць, як гэта трэба разу медь. У Польшчы зараз пачынаюдь арганізоўвацца калгасы... Толькі cілай не трэба нікога ў іх заганяць.
23.VII
Самалётам прыляцелі ў Кракаў. У клубе дружбы выступаў цудоўны гуральскі ансамбль з Ліманоўскага павету. Пабывалі ў Сукеніцах, дзе пабачылі карціны Вашкевіча «Гальны ведер», Хелмонскага «Бура», Гротгера, Семірадзкага, Падкавінскага «Шал» і «Жалобны марш».
Вечарам былі ў тэатры на спектаклі «Фантазы». У Саюзе пісьменнікаў Ялю Курэк падарыў сваю аповесць «Пад Чарштынам», і я ўбачыў перакладзеную на польскую мову 3. Федэцкім, Я. Меткоўскім і Т. Монгірдам сваю «Казку пра Музыку».
25.VIІ
Дарогай у Закапана на кароткі час спыняліся ў Бжазове, каля Любернова. Пабывалі і на горным возеры «Марское вока» і на шахце «Вялічка». Потым — «Асвенцім». Я быў у Майданаку, але гэты лагер смерці, дзе загінулі чатыры мільёны чалавек, — адно з самых страшных, пакутлівых мясцін на зямлі.
27.VII
Сталінград (Катавіцы). Сустрэчы з моладдзю, з шахцёрамі, а ў гуце «Баторы» — са сталяварамі. Заўтра ляцім самалётам у Гданьск, дзе на верфях запланавана некалькі сустрэч з рабочымі, якія будуюдь караблі для Савецкага Саюза.
31.VII
Былі на прыёме ў тав. Берута. Шмат расказваў аб становішчы ў Польшчы, якая работа праводзіцца на прамысловых прадпрыемствах, на сяле і сярод інтэлігенцыі. Гаварыў аб небходнасці ўмацавання нашай братэрскай дружбы і кантактаў творчых саюзаў і арганізацый. Пацікавіўся нат, чаму я выбраў такі свой псеўданім: грэх маладосці? Ну, грахі ў маладосці самыя прыемныя. Праўда, нават самы лепшы псеўданім мала памагае ў творчай рабоце... Дзве гадзіны працягвалася гэта сустрэча.
Зусім іншай была наша бяседа ў М. А. Міхайлава. Незадаволены быў пасол вынікамі нашай дэлегацыі. Здорава крытыкаваў Гундарава і Хмялько. Гундарава за тое, што ў Закапаным, не разабраўшыся, падняў тост не за гуральскага, а за уральска паэта і потым здзіўлены ў мяне пытаўся: «Ты не знаеш, скуль тут узяўся ўральскі паэт?» А Хмялько дасталася за тое, што, будучы на Вавелі, па прапанове фотакарэспандэнта сеў у каралеўскае крэсла і даў сябе сфатаграфаваць. Я і тады, жартуючы, сказаў Хмялько, што і Хмяльніцкі да гэтага крэсла не змог дайсці, а ты адразу прыйшоў і сеў. Дасталося і Рому, што ён у Кракаве больш за ўсё цікавіўся касцёламі. Відаць, наш апякун Рачук аб усім гэтым праінфарміраваў пасла. Агулам, кожная паездка па лініі ВОКСа — паездка складаная і цяжкая. Дзякуючы Рому, мне ўдалося паглядзець некалькі цікавых польскіх фільмаў: «Цэлюлёза», «Прыгоды на Марыенштаце» і «Домік з карт».
2.VIII
Разам з намі ў адным вагоне едзе кітайская дэлегацыя. Пазнаёміўся з намеснікам старшыні Саюза кітайскіх пісьменнікаў Кэ Зун-пінам. Энергічны, жывы. Хвіліны не пасядзіць спакойна. Падарыў мне пачку кітайскага чаю, на якой напісаў: «Я чай прывёз з Пекіна. Тры месяцы яго не піў, але сустрэў Танка і падарыў яму. Хай п’е яго дома са сваімі сябрамі». Узяў некалькі падрадкоўнікаў яго вершаў, якія трэба будзе перакласці. Падарыў яму свой верш «Чырвоная рака», падрадкоўнік якога зрабіў Гао Ман, які добра ведае рускую мову і які абяцаў надрукаваць гэты верш у зборніку «Паэты свету пра Кітай».
5.VIII