I так, якім паехаў, такім і вярнуўся са з'езда пісьменнікаў: нічога не згубіў, але нічога і не прыдбаў. Зараз рыхтуемся да стрэчы Новага года. Можа, лепш было б святкаваць адыход старога года і святкаваць у залежнасці ад таго, якім ён быў. Бо радавацца прадчасна Новаму году, не знаючы, якім ён будзе для нас, ці варта. Мо напісаць верш на гэту тэму? Як часта прымаем мы жаданне за рэальнасць! Бачым толькі тое, што хочам бачыць і працуем на будучыню, якая можа быць зусім іншай, як мы яе ўяўляем. Усякія прароцтвы і прадбачанні размінаюцца з рэальнасцю. Недзе чытаў: пад канец XIX веку думалі, што ў XX трамваі будуць цягнуць 30 коней. А гэтыя коні, як вядома, пайшлі на кілбасы. Нават пра Эйнштэйна гаварылі, што ён быў геніем у фізіцы, аматарам — у музыцы і дзіцём — у палітыцы. А што ўжо казаць пра нас!
Папулярнасць пісьменніка не можа быць непадважальнай яго ацэнкай. Кажуць, англічане дзівяцца, што ў нас папулярнымі сталі многія іх другарадныя пісьменнікі. У Фінляндыі ў саракавых гадах мінулага стагоддзя Булгарын быў больш папулярны, як Пушкін. А што было і бачым у нас? Толькі час, адкінуўшы моду і забабонную веру, можа выявіць сапраўдную вартасць таго ці іншага творцы і пісьменніка.
1955
1.І
Новы год сустракалі ў Лыньковых. Былі Я. Колас, Куляшовы, Лужаніны. Міхась Ціханавіч шмат расказваў пра свае амерыканскія прыгоды. Распілі ў яго дзве бутэлькі нейкага заморскага зелля. А сёння былі ў нас Федзя з жонкай і Танюшай і Я. Семяжон. Калі госці разышліся, узяўся перакладаць баладу А. Міцкевіча «Лілеі». На з’ездзе пісьменнікаў у Маскве пераклаў яго «Паліліся мае слёзы». Некалькі раз я браўся за пераклад гэтага шэдэўра сусветнай паэзіі. Зараз, мне здаецца, пераклад удаўся. Відаць, у кожнай мове ёсць свае непераадольныя для перакладу бар'еры. I ўсё ж трэба «дерзать», бо нам неабходна перакладаць і перакладаць, каб прысвоіць нашай літаратуры новыя вартасці, якія пашыралі б яе гарызонты. I гэта разумеў М. Багдановіч. Ён адзін з першых адрабіў многія нашы спазненні.
7.І
Пачаліся пасяджэнні выбарчай камісіі па выбарах у Вярхоўны Савет БССР. Адказаў на некалькі лістоў. У «Литературной газете» надрукаваны перакладзены Я. Хелемскім мой верш «Шчасліва ў далячынь ляцець». Блок, Белы, Чосар, Вальтэр... Быў у лечкамісіі. Хацелі палажыць, бо кепскія справы з маім здароўем. Дамовіліся, што буду ляжаць дома. Заходзіў А. Куляшоў. Прынёс для «Полымя» (№ 3) новую сваю паэму. Неспадзяваная звестка: у калгасе «Іскра» Брэсцкага раёна, па Матыкальскай выбарчай акрузе № 83, мяне вылучылі кандыдытам у депутаты Вярхоўнага Савета БССР.
19.І
А хвароба не адступае. Прачытаў газеты і зборнік вершаў Э. Валасевіча. Найлепш яму ўдаюцца байкі, бо лірычныя вершы значна слабейшыя. Гэта можна сказаць пра ўсіх сатырыкаў. У Бенвенута Чэліні знайшоў цікавую думку: «Усе людзі ўсякага рода, якія зрабілі нешта доблеснае або падобнае на доблесць, павінны б, калі яны праўдзівыя і сумленныя, сваёю рукою апісаць сваё жыццё; толькі не трэба пачынаць такое дабрачыннае мерапрыемства раней сарака год».
Значыць, самы час мне брацца за свой жыццяпіс. Больш складаная справа, што ў сваім жыцці мы можам лічыдь доблесцю?
27.І
Будучы хворы, узяўся за лекцыі аб славянскіх літаратурах, прачытаныя А. Міцкевічам у College de France. Шмат у іх цікавых звестак, але і шмат адвольных ацэнак.
26.ІІ
Вярнуўся з Дэкады беларускага мастацтва і літаратуры з Масквы, якая, як пісалі газеты, «прайшла з вялікім поспехам». Горш толькі, што хвароба мая не адступае, хоць пабываў я і ў гамеапатаў.
Былі з Любашай на французскім фільме «Плата за страх». Сцюжа. Сівер. «Советская Белоруссия» піша, што вядомы мексіканскі кампазітар Якаў Кастакоўскі перад сваёй канчынай напісаў музыку на мае вершы «Сасна», «Галінка і Верабей» і «Граніца». Удава кампазітара пераслала нашаму Таварыству культурнай сувязі з заграніцай гэтыя яго музычныя творы.
Разам з іншымі пісьменнікамі — аб чым даведаўся з газет — і я ўзнагароджаны ордэнам Працоўнага Сдяга. Хоць паэзія, кажуць, губляецца ў перакладах, але я ўзяўся за пераклад міцкевічаўскага шалёнага «Фарыса».
7.ІІІ
Перакладаю і перакладаю. На перакладах кожная мова правяраецца на гнуткасць, на трываласць, на гарт і бляск.
Учора наша Верачка на пытанне, чаму не слухае сваю настаўніцу і не адрывае сваіх пальчыкаў ад клавішаў раяля, заявіла: «Я так раблю, бо не хачу здавацца».
Ну і зязюлька расце! У каго яна такая ўдалася?
Пазванілі з ВОКСа, папрасілі напісаць пісьмо жонцы Якава Кастакоўскага. Вось чарнавік гэтага пісьма: