Увесь час ляцім у хмарах. Толькі пасля трэцяга заходу прызямліліся на аэрадроме. Пасля ўрачыстай сустрэчы накіраваліся ў Бельведэр, адкуль паехалі да помніка паўшым воінам Савецкай Арміі, дзе ўсклалі вянкі. Вечарам былі ў Вялікім тэатры. Назад, у Бельведэр, — I. I. Матуліса, О. I. Івашчанку i мяне — на сваёй машыне прывёз К. К. Ракасоўскі. Да позняй ночы прагаварылі з намеснікам пасла I. Р. Месьнікам аб складаным становішчы ў Польшчы і асабліва ў творчых саюзах і арганізацыях.
21.IV
Падчас снедання Мікіта Сяргеевіч сказаў, што ён едзе ў калгас, а мы з І.І. Матулісам засталіся і можам сустрэцца з вучонымі, з пісьменнікамі. Я, набраўшыся смеласці, запытаўся, ці нельга было б і мне паехаць з ім, бо з пісьменнікамі я часта сустракаўся і ў Варшаве, і ў Маскве, і ў Мінску. Ён згадзіўся. I мы ўсе, акрамя маршала I. С. Конева, паехалі на Пазнаньшчыну, у Яцковіцкую спулдзельню, якая была арганізавана ў 1950 годзе. Гэта быў першы калгас у павеце. Вядома, цяжка было яго арганізаваць, — расказваў адзін з калгаснікаў. «Баяліся ісці, не верылі, што будзе лепш. Калі прызнаўся жонцы, што запісаўся, яна толькі цяжка ўздыхнула і сказала: «Калі ты не памрэш, дык і я буду жыць». Тут мы пазнаёміліся з цікавым аграномам, якога Мікіта Сяргеевіч адразу пачаў агітаваць сеяць кукурузу. «Мы верым у яе, — гаварыў старшыня, — ды ў нас няма ратунку ад варон...» «Ну вось, — перабіў яго Мікіта Сяргеевіч,— Гітлера разбілі, а ад варон не можам уратавацца...». Ён угаварыў-такі гаспадароў пашырыць клін кукурузы і паабяцаў прыслаць яму насенне. Ён прывёў цікавыя дадзеныя: «Амерыка засявае 30% пахаты кукурузай, а збірае 50% зернавых. Зараз мяне крытыкуюць некаторыя амерыканцы за тое, што мы збіраемся сеяць кукурузу там, дзе яна раней ніколі не расла. Так, генерал Грунтэр гаварыў:
— Хрушчоў не разумее таго, што ў Савецкім Саюзе не можа расці кукуруза, ды і Бог не дасць, каб яна ў камуністаў расла... Там, дзе кукуруза не выспявае, мы яе і не будзем расціць на зярно. А такая можа расці ўсюды, дзе выспявае пшаніца. Мы будзем салому і пачаткі сіласавань. Калі буракі з 1 га даюць 5 тысяч кармавых адзінак, бульба — 5,5, авёс — 2,2, дык кукуруза — 6 500 кармавых адзінак. Калі ж да апрацоўкі кукурузы трэба ўкласці працы 100 %, то на буракі — 500 %, на авёс —120 %, на бульбу — 413 %. Дык якая ж культура самая карысная? Я хачу, — гаварыў Мікіта Сяргеевіч, — быць у вас добрым дарадчыкам і госцем».
Заглянулі мы яшчэ і ў суседні саўгас у вёсцы Доманікі. Мікіта Сяргеевіч доўга бяседаваў з сялянамі, цікавіўся іх жыццём, знаёміўся з іх гаспадаркай. Былі на вечары самадзейнасці, дзе паказалі нам цудоўнае «Вяселле лавецкае».
Шкада, што быў позні час, не змаглі яшчэ пабываць мы на радзіме Ф. Шапэна.
22.IV
Ноччу выпаў снег. Пабялелі ў Лазенках усе дрэвы. Натрапіў у газеце на цікавую французскую пагаворку: не важна хто што гаворыць, важна хто гаворыць. Ездзілі аглядаць «Палац культуры». Былі ў ЦК, дзе выступалі спецыялісты па сельскай гаспадарцы і Мікіта Сяргеевіч.
23.IV
Велізарны мітынг на Новай Гуце, дзе з палымянай прамовай выступіў М. С. Хрушчоў.
Я стаяў у натоўпе. Нехта: — Чаго іх чорт ганяе па нашай Гуце? Я не вытрымаў: — Пане, як вам не сорамна? Увесь ваш завод абарудаваны станкамі з Савецкага Саюза... Ён, відаць, не спадзяваўся, што яго можа нехта пачуць з савецкай дэлегацыі.
25.ІV
Вецер, снег. І. І. Івашчанка і маршал Конеў паехалі на Стары рынак, а я — у Нацыянальны музей, дзе пазнаёміўся і з дачкой Ф. Рушчыца, якая паказала мне яго цудоўны вобраз «Балада» і іншыя, якія калісьці бачыў у Вільні. Дзіва, што іх удалося ўратаваць у часе вайны і вывезці ў Кракаў.
6.V
Чорт ведае, якая цяжкая вясна. Кожны дзень: снег, дождж, галалёд. Ужо цэлы месяц няма чым карміць жывёлу. Атрымаў ад I. Нанешвілі зборнік яго вершаў «Друзья повсюду». Трэба пад’ехаць у Вільнюс, а 8-га мая — на Усесаюзную канферэнцыю міру. Калі вярнуся, паеду з Лыньковымі на Нарач, дзе, здаецца, пачалі ўжо ставіць зрубы нашых дач. Магчыма, летам будзем пад сваёй страхой. У брата Федзі нарадзілася дачка. Трэба было б наведаць і бацькоў. Увесь час — у паездках, розных камандзіроўках. Няма калі і пісаць. Мне вершы толькі сняцца. Трэба выслаць зборнік сваіх вершаў Ашоту Грашы. Часопіс «Пограничник» надрукаваў некалькі маіх вершаў.
22.V
Ездзілі з Янкам Брылём на Нарач. Дарогі ад дажджоў зусім раскіслі. Яшчэ на Мядзельшчыне і да сяўбы не прыступалі. У Заворначы (там гліністыя землі) нельга і на поле ўзысці. Ледзь дабраўся да сваёй Пількаўшчыны і ледзь з яе выбраўся. На гэтым тыдні збіраўся на Навагрудчыну. Прыйшоў пяты нумар «Twòrczości», у якім надрукаваны перакладзеныя Федэцкім фрагменты з паэмы А. Куляшова «Сцяг брыгады» і мой верш «Іван-ды-Мар’я», перакладзены Р. Квяткоўскім.
А дождж усё ідзе і ідзе. Канец мая, а дрэвы толькі пачынаюць прасынацца. Любаша і Соф’я Захараўна паехалі на Нарач. Чытаю «Лясныя долы» Трапачынскай-Агарковай. Варта было б нам перакласці гэту яе аповесць.
30.V