Увесь час — марознае, сцюдзёнае надвор’е. Агітаваў М. Садковіч ехаць у Брэст, але, відаць, не змагу. Трэба падумаць і над тэкстам гімна. Пазнаёміўся за гэты час з гімнамі розных народаў, і больш за ўсё спадабаліся мне два гімны — дацкі і фінскі. Не дарма апошні пераклаў на рускую мову А. Блок. Толькі ў нас такі гімн без розных палітычных лозунгаў і іншых стандартных рэквізітаў не мае шансаў, што будзе прыняты.
17.ІІ
Глыбокае ўражанне пакінуў даклад М. С. Хрушчова на з’ездзе партыі. Намячаецца велізарны зрух у эканоміцы, сельскай гаспадарцы і ўсё гэта на працягу нейкіх пяці год. Тут нават я, са сваёй закаранелай мужыцкай насцярожанасцю, з захапленнем перачытваю дырэктывы з'езда. Хочацца верыць, што ўсё гэта ўдасца ажыццявіць. Здаецца, Вальтэр казаў, што чалавеку надзея патрэбна як сон.
Прачытаў выдатную, як шматколерны вітраж, паэму Ю. Тувіма «Польскія кветкі». Мо спрабую некаторыя фрагменты яе перакласці.
8.ІІІ
Нейкае вар'яцкае надвор'е: снег, дожд, вецер. Былі з Любашай на Леніным вяселлі. Потым хадзіў сустракаць З. Федэцкага, які прыехаў за матэрыяламі да анталогіі беларускай паэзіі. Пазычыў у яго зборнІк прозы M. Цвятаевай.
21.ІІІ
Ездзіў па справах калгаса імя Молатава ў Маладзечна да Прытыцкаго. Ледзь не разбіліся на заносах і ўхабах. Пазваніў Кабзарэўскаму. Можа, з Любашай і Максімам на пару дзён пад’едзем у Ленінград.
5.ІV
Вярнуўшыся з камандзіроўкі, трапіў на пахаванне бацькі С. Прытыцкага, дзе сустрэў і М. Лынькова, з якім позна вечарам вярнуліся дамоў. Відаць, і сёлета вясна будзе зацяжная. Нешта даўно не пісалі з Пількаўшчыны. Людміла закончыла свой медінстытут. Атрымала накіраванне ў Мядзельскі раён. У эстонокім часопісе «Люмінг» № 2 надрукаваны перакладзеныя Р. Паавелем мае вершы: «Свята ў Таліне», «Хлеб-соль» (?), «Дружба» і «Рукі маці». Заходзілі А. Есакоў і 3. Федэцкі, які гэтымі днямі вяртаецца ў Варшаву.
15.ІV
На палях яшчэ шмат снегу, але ўжо сям-там на лазовых кустах забялелі коцікі, а на сонечных лясных праталінах — зазелянелі пралескі. Пішу адразу два вершы «Абвяржэнне» і «Сентыментальную трагедыю».
22.IV
Нядзеля. Чытаю новы раман І. Шамякіна «Крыніцы». Ён адзін з аўтараў, які ўмее цікава будаваць сюжэт. Арыгінальнае норвідаўскае акрэсленне хараства. Яно з’яўляецца формай (ksztaltem) любові. Я даўно сумняваюся ў тым, што можа існаваць толькі адзін метад раскрыцця, адлюстравання жыцця — метад сацыялістычнага рэалізму. Хоць пакуль што ўсе мы гэтаму богу клянёмся ў любові і на яго алтар складаем свае ахвяры. Мы ўступілі ў свет абстрактных даследаванняў акружаючай нас прыроды і космасу. I мастацтва не можа праходзіць міма гэтага ці гэтага не заўважаць. I яшчэ адно трывожнае пытанне: як у часы няспыннага росту ўтваральнай тэхнікі, міжнародных сувязяў і кантактаў захаваць нацыянальныя рысы сваёй культуры?
1.V
Хадзіў з М. Лыньковым глядзець на першамайскі парад. Закончыў чытаць аповесць Г. Марцінака пра Андрашка. Можна было пра гэтага народнага героя напісаць больш цікава. Асабліва слаба атрымаўся эпілог. А зараз трэба засесці і адказаць на некалькі пісем. Поўнач. Зноў узяўся за перагляд сваіх старых нататак, чарнавікоў. Аднойчы Павел Кабзарэўскі, застаўшы мяне за татальнай расправай з гэтай макулатурай, аж быў за галаву схапіўся: што я раблю?
А вось гэты фрагмент са сваёй незакончанай паэмы «Сілаш», можа, і варта перапісаць:
«...Здзіўленне вас, хіба, ахопіць —
Мне боязна нават самой,
Калі на завеяных тропах
Да вас гэта трапіць пісьмо.
Я думала перад ад’ездам,
Што стрэнемся з вамі ізноў,
I мо з непрадбачаным зместам
Maix не пачулі вы слоў.
Не ведаю, што іх спаткае.
Хіба не дакучаць горш мне,
Калі, заблукаўшы, растаюць
На вашых далонях, як снег.
Вас успамінаюць штовечар.
Я радуюся і маўчу.
Хацела б у нашых сустрэчах
Не толькі сяброўства адчуць.
Бо столькі ў мяне разбудзілі
Вясёлкавых мар і надзей.
Здаецца, святлом азарылі
Мой шэры нахмураны дзень,
Пакой, дзе ў сцюдзёную сырасць
На кнігі цярушыцца тынк...
Мо смешнаю выдасца шчырасць,
Авеяны лірыкай стыль.
Зайздрошчу таму, хто на вёсцы.
Цяпер, хіба, ў ранняй імгле
Такое марознае сонца,
Такі асярэбраны лес.
Успомню, і думы яснеюць,
I ўсё, што нясмела пішу.
У нас жа — дзень кожны падзеі:
Рэвізіі, арышты, шум.
Пішыце: ці ў нашу сталіцу
Зноў вернецеся і калі,
Ды свежасць з сабой прывязіце
3 аснежаных ніў і далін».
I неяк страх было з пісьмом расстацца
Не раз здавалася і думалася Марце:
Старонкі дзіўныя яе жыцця,
Яшчэ не усвядомленыя, можа,
У нейчых пальцах шалясцяць.
I як сама неасцярожна
Дала чытаць іх.
Але час памалу
I снег у ашалелым карнавале
Заносіў іх і рэха дальніх слоў.
Ужо на шыбах пачыналі таяць астры.
А вечарам зноў бачыла іх Марта.
А на пісьмо адказу не было.
Прадмесцем голас слабы і нясмелы
Разносіўся.
Катрынка пела,
Ахрыплая: «Настал тяжелый час
Для родины моей...»
Прамень у лёдзе
Між камяніцаў, заблудзіўшы, ўграз,
Мо, часам, пісьмы не даходзяць...
Фрагмент гэты перапісваю са старонак, перадрукаваных Любашай на машынцы Янкі Шутовіча.
4.V