Магчыма, заўтра прыйдзецца выехаць у Вільню і ў Каўнас на літаратурныя вечары, якія арганізуюць камсамольцы Літвы і Баларусі. Працую зараз над складаннем свайго двухтомніка.
1.ІІІ
Заходзіў Пігулеўскі. Расказваў пра свае юнацкія гады, пра сваё жыццё-быццё. Наведаў Міхася Ціханавіча. Заўтра нам трэба з ім быць на пасяджэнні замежнай камісіі, а ён вельмі дрэнна сябе адчувае. Якая там камісія, калі трэба хутчэй выклікаць доктара.
З.ІІІ
Зноў палажылі Міхася Ціханавіча ў лечкамісію. Дамовіліся з К. Крапівой яго наведаць, бо стан яго здароўя вельмі цяжкі.
Сёння памёр Іван Дзянісавіч Варвашэня. Што гэта за год! Што за год!
7.ІІІ
Заходзіў Алесь Анішчык. Раіўся, што яму рабіць: ці ехаць ў Польшчу, ці тут заставацца. Пасля ўсіх сваіх лагерных пакут, магчыма, што паедзе ў Польшчу. Калі ўдасца асесці ў Беластоку, будзе — казаў — працаваць у «Ніве». Даў я яму тры гадавікі «Полымя» і два свае апошнія зборнікі вершаў.
10.ІІІ
Алесь Звонак з нагоды свайго 50-годдзя наладзіў у Каралішчавічах банкет. Там зараз і без банкета цудоўна. Адчуваецца набліжэнне вясны. Мо яна ўжо жаўруком ці зязюляй сядзіць, прытаіўшыся, пад нейкім кустом.
Пераклаў верш М. Нагнібеды «Дарога ў Гурыю». 3. Азгур, казаў, чытаў маскоўскім мастакам мой верш «Ave Maria», a C. Гарадзецкі нат узяў у яго, каб перакласці.
Усім калгасам хадзілі ў кіно.
12.ІІІ
У сувязі з вялікапанскім і абразлівым нарысам Мацёнга ў газеце «Żусіе Literackie» аб падарожжы па Беларусі, прыслалі свае водзывы на яго Я. Бранеўская, З. Федэцкі, Л. Бартэльскі... Трэба будзе ім адпісаць.
18.ІІІ
Пачаўся пленум СП. Зноў з Масквы прыехаў нудны, як восень, Д. Осін. Думаю, і гэты пленум, як і папярэднія, не будзе «гістарычным» і нічога не дасць. Літаратура такая ж інтымная справа, як і любоў, і вырашаецца яна не на сходах і мітынгах. Даў складку на арганізацыю развітальнага вечара з гасцямі ў Каралішчавічах, але сам не паеду, бо нешта дрэнна сябе адчуваю. Прыходзіў М. Засім. Прынёс кіпу вершаў, але, на жаль, нельга было нешта з іх выбраць для «Полымя». Потым — званіла жонка Фрыдлянда. Дзякавала за верш, прысвечаны яе мужу. Потым — заглянуў П. Кабзарэўскі. Потым — са сваёй сяброўкай прыехала сястра Людміла. Відаць, сёння і дзверы нанач не прыйдзецца закрываць.
24.ІІІ
Зноў захварэў Міхась Лынькоў. I, як на злосць, усе хваробы амаль заўсёды пачынаюцца або перад самым святам або ў разгар свята, калі ні да каго не дазвонішся.
Са старшынёй калгаса прыехаў дзядзька Фадзей за дзвіжком, які я ім памог набыць. Здаедца, справы ў калгасе ідуць весялей. I на працадзень людзі атрымалі больш, як у мінулыя гады.
Пісьмо ад С. Гарадзецкага. Піша, што верш мой «Ave Maria» яму не ўдалося перакласці так, як хацелася б. Не ведаю, як з гэтым справіцца Я. Хелемскі, бо пераклад яго верша «Ла Манш», надрукаваны ў «Литературной газете», мне не спадабаўся.
1.IV
Ездзіў у Гродна на літаратурныя сустрэчы. Зведаў і Мелавыя горы, і іншыя маляўнічыя наднеманскія мясціны. Пабываў і ў Гродзенскім музеі, дзе захавалася шмат каштоўнейшых гістарычных матэрыялаў.
5.IV
Відаць, няма чаго рабіць нашым кіраўнікам. Абмяркоўвалі — ужо каторы раз — планы святочных нумароў газет, часопісаў. Заходзіла да нас жонка А. М. Уласава — былога рэдактара «Нашай Нівы». Збіраецца звярнуцца з просьбай у пракуратуру, каб разгледзець справу рэабілітацыі і яе мужа. Вельмі пакрыўджана на «ЛіМ», дзе быў надрукаваны паклёпніцкі артыкул пра палітычную лінію «Нашай Нівы» і яе супрацоўнікаў і рэдактараў. Расказвала пра сваё жыццё ў маёнтку пад Радашковічамі, пра рукапісы Аляксандра Мікітавіча, якія захаваліся ў яе. Зараз жыве яна ў сваіх сыноў у Гомелі. Выглядае яна вельмі дрэнна, хоць трымаецца годна. Дамовіліся, што яна пазнаёміць мяне з рукапіснай спадчынай Аляксандра Мікітавіча. Можа, удасца што надрукаваць і хоць крыху дапамагчы ў яе бядзе, у яе няўцешным горы. Старога Уласава я добра помню яшчэ па Радашкоўскай гімназіі, якой ён апекаваўся, быў у яго невялічкім і запушчаным маёнтку, некалькі раз сустракаўся ў Вільні, чытаў яго цікавыя ўспаміны ў «Калоссі» пра Я. Купалу. Гэта быў надзвычай цікавы і сімпатычны чалавек, адзін з віднейшых прадстаўнікоў сваёй бурнай адраджэнскай эпохі, якіх у нас незаслужана працягваюць трэціраваць.
7.IV
Зноў сапсулася надвор’е: снег, вецер. Прачытаў у «Новом мире» палемічны артыкул К. Сіманава. Відаць, ён не чытаў артыкула Цепліца і выступленняў іншых польскіх пісьменнікаў. А шкада. Хоць ёсць у яго і цікавыя назіранні, але і сам ён унёс шмат блытаніны ў дыскусію аб сацыялістычным рэалізме, партыйнасці літаратуры. I ўжо зусім недаравальна тое, што ён не заўважае нацыянальных літаратур і іх асаблівасцей. Яны, агулам, для яго не існуюць.
16.IV
«Гродзенская праўда» ў адным з апошніх нумароў дала падборку маіх вершаў. Вечарам зайшоў Расціслаў Крот, з якім я калісьці вучыўся ў гімназіі. Зайшоў — казаў — праверыць, бо ён ад некага чуў, што я стаў вядомым паэтам і зазнаўся.
17.IV