Думаў завідна дабрацца дамоў, але ўжо за Малінаўкай дагнала ноч. Цішыня, падобная да балотнай ціны, якая пачынае зацягваць і мой востраў, дзе я апынуўся пасля шторму.
У цемені, вошчупкам, прайшоў цераз дзіравы Наўранскі мост. Далей дарога была мне больш знаёмая, але на Дубаўскім полі такая камяністая, што трэба было ісці асцярожна, абмінаючы крушні і паасобныя валуны.
21/VІІ
Поўнач даўно мінула. Трэба напісаць пару лістоў, каб раніцай адправіць з Віктарам Глінскім у Мядзела. Настольная лямпа з белым абажурам – нябачная раскоша ў Пількаўшчыне, прывезеная цёткамі з бежанства, – адкідвае святло на этажэрку, змайстраваную мною з неакораных бярозавых пруткоў і запоўненую кнігамі, на рудыя круглякі сцен і на столь, дзе пад бэлькамі заўсёды тырчаць крукі, якімі дзядзька Фадзей уе вяроўкі, павады, пабоцні, лейцы, путы, супоні, пугі, падплёт і аборы да лапцей. Ля сцяны на тоўстай асінавай калодзе стаіць грамафон. I яго прывезлі з бежанства. Відаць, бацьку вельмі хацелася здзівіць сваіх старых гэтай гарадской выдумкай, што ён аж з-за свету яго прывалок у нашу балотную глуш. Перш на ім часта ігралі, а потым выйшлі іголкі, перабіліся пласцінкі, і ён стаіць, выставіўшы на хату сваю трубу, як нейкае велізарнае вуха, і слухае, як шуміць за вокнамі лес. Усё гэта адбіваецца ў павешаным на сцяне і разбітым люстэрку. Трэшчыны люстэрка здаюцца лініямі, якімі нехта перакрэсліў і мяне, і мае рукапісы, і ноч.
22/VІІ
Прыйшлі весткі з Вільні аб новых арыштах, ссылках у Бярозу, разгуле цэнзуры. Ці настане час, калі можна будзе напісаць усю праўду? Зараз дазваляюць пісаць толькі аб рэчах прыемных для начальства, але кароткі век гэтых твораў. Можна пісаць і аб непрыемных з’явах у жыцці, але тады – вельмі кароткі век аўтара. Выбар, можна сказаць, багаты. Прачытаў некалькі тэарэтычных работ з серыі "Пытанні паэтыкі". Нудна. Чамусьці ўсе гэтыя літаратурныя каноны здаюцца мне нейкімі калодамі. Знаць іх не шкодзіць, але карыстацца імі – лепш пакінуць каму іншаму. Я толькі зайздрошчу тым, хто загадзя ўмее распрацаваць планы сваіх твораў. Во я аб гэтым часцей даведваюся ад самога сябе ў апошнюю хвіліну. Таму мой творчы працэс падобны да выклікання нейкага духу, які не заўсёды мне падпарадкоўваецца.
24/VІІ
Буйная раса і глыбокая, бяздонная цішыня. Сучасныя авангардысты сказалі б наадварот: глыбокая, бяздонная раса і буйная цішыня. Мы – бацька, дзядзька Фадзей і я – прагналі пакосы і аж усе спыніліся, каб паслухаць, як далека нясецца рэха нашых сцябачак. I што самае дзіўнае – за шмат кіламетраў ад нас быў выразна чуваць далёкі перастук колаў цягніка, які ішоў недзе на участку паміж Княгінінам і Крывічамі.
Калі Федзя з Мілкай прынеслі на сенажаць снеданне, падышоў Сымон. Бедаваў, што некуды сышлі коні і знайсці не можа. Гэта яму калісьці вываражылі цыганы, што ён будзе царом. I Сымон, здаецца, паверыў у гэту байку. Усё жыццё дружыць з цыганамі, якія заўсёды ў яго спыняюцца абозам. Ён разам з імі дыміць махорку, варыць зацірку, мяняе коней, а калі вып’е – пяе цыганскія песні. Запісаў ад сваіх дамашніх назвы нашай флоры: касцяніца, малачай, хвошч, пырнік (цвіце, як рабіна, крэмавым цветам), крываўнік, падбярозка, гусіная лапка, грачанка, асот, аер, дзядоўнік, бабоўнік, шнітка, мячэўнік, багульнік, аўсюг (расце па лугах)…
25/VІІ
Мне часамі здаецца, што навакол мяне шмат існуе такога, чаго я яшчэ не бачу, не чую і не ведаю. Правальваюся ў нейкі пількаўскі агнастыцызм, і разабрацца ва ўсім гэтым няма калі. Трэба было хутчэй кідаць свае філасофстваванне – находзіла навальніца – і хутчэй увіхацца звезці сухое сена з балота. Да суседа Мікалая прыехалі купцы на яго сенажаць. Шум. Рогат. Відаць, запіваюць барышы. Сам Мікалай ходзіць, хістаючыся, балотнымі, гадзючымі сцежкамі, вытоптвае – адзначае – касцам дзялянкі.
Вечарам, калі пайшлі ўжо спаць з дзядзькам у пуню на сена, па гулкай асінавай шчапе нашай страхі забарабаніў спорны дождж. Але і ён не змог суцішыць падвыпіўшых гасцей суседа. Доўга праз шум дажджу чуліся галасы, і нехта прабаваў зацягнуць "Последнлй нонешннй денечек".
26/VІІ
Разымжылася, раздажджылася. У Купёле ўчарашнія пакосы ляжаць затопленыя ў вадзе. Прыйдзецца выграбаць ды віткамі выносіць на сухое. А пакуль што наладзіў дэтэктарны радыёпрыёмнік. Праўда, апарат капрызны, часта псуецца. Але і то добра, хоць буду знаць, што робіцца на свеце. А робіцца такое, аб чым лепей было б і не знаць. Калі пачынаеш думаць – пачынаеш шукаць віноўнікаў трагедыі, якая няўмольна набліжаецца. I тут – малая ўцеха, што ты сябе лічыш неадказным. Няма людзей, у тым ліку і пісьменнікаў, неадказных за жыццё на зямлі.
Зноў дождж. Відаць, сёння ўжо не пойдзем касіць. Бацька, згорбіўшыся пад клеццю, пачаў кляпаць касу. З Памарачыны прыйшлі да дзядзькі Фадзея па лякарства "ад крываўкі". А гадзіннік забыліся завесці. Стаіць. I невядома: ці то ад хмар пацямнела, ці вечарэе. Парывы ветру хістаюць нацягнутую паміж клеццю і хатай антэну. У навушніках праз шум, піск і іншыя перашкоды ледзь прарываецца знаёмая мелодыя. Спявае Ларыса Пампееўна Александроўская.
28/VІІ