– Дзень добры, дзень добры, радыя вітаць! – з’явіўся за стойкай гаспадар, невялікага росту, надзвычай жвавы, крыху лысаваты, у белай кашулі ды чорнай камізэльцы.
– У вас там… – пачаў было Вінусь, паказваючы вялікім пальцам на дзверы.
– Што? Памылачка? Не-е, даражэнькі мой. Гэта, так бы мовіць, два ў адным: захоцца – то заходзьце, а не – дык не. Радыя вас абслужыць, – пасміхаўся ў вусы гандляр. – Тавар у нас тонкі, на сапраўднага цаніцяля. Маем шмат пастаянных кліентаў. I новых радыя вітаць. Чым цікавіцеся, малады чалавек?
– Я хацеў бы напісаць…
– О-о, ведаю, ведаю, у вас адказная праца, вам замовілі рэквіем…
– Як рэквіем? – Вінусь разгубіўся. – Ніхто мне нічога не замаўляў. Г-гэта вы, відаць… відаць, пераблыталі мяне з некім, – прамовіў ужо з палёгкай. – Ды і не кампазітар я зусім.
– А што, рэквіем толькі кампазітары пішуць? – схіліў набок галаву гаспадар. – Прабачце, калі памыліўся. Не ўдалося ўгадаць жаданне кліента, бывае.
– Хацелася б чаго-небудзь незвычайнага, новага, свежага.
Гандляр засмяяўся:
– Даражэнькі мой, усё, што было, ёсць і будзе, сабранае тут. Новае – гэта ўдалая камбінацыя старога, магчыма, іншы ракурс. Дый годзе. Адвечныя сем нотаў, так бы мовіць.
– Тады давайце пра адраджэнне.
– Та-ак, – палез у таўстую кнігу запісаў, пачаў гартаць і вадзіць па радках пальцам. – На жаль, арыгінал даўно ўжо ў карыстанні ў нашага старога кліента, усе копіі таксама раздадзеныя. Відаць, да лепшых часоў пакінулі. – Дастаў нешта ў ружовай зашмальцаванай абгортцы. – Вось. Пра каханне. Трохкутнік: ён кахаў яе, яна была закаханая ў іншую, што кахала яго. Зноў-такі сучасная тэматыка. – Пабачыўшы пратэст на твары Вінуся, паспяшаўся прапанаваць іншае. – Ну вось забойства. Не? Тады вазьміце мышаня. – Ён двума пальцамі за ружовы хвосцік дастаў белае мышаня, яно павісла, растапырыўшы ружовыя лапкі, і нярвова нюхала ружовым носікам. – У ты, маё слаўнае.
«Хіба што для Апострафа на забаву», – падумаў хлопец. – Паслухайце, я не за гэтым сюды прыйшоў, – абурыўся.
– О-о, так, прабачце маю легкадумнасць.
– Мне трэба пра… Спадчыну, а яшчэ, яшчэ пра… яго, – неспадзявана для самаго сябе вымавіў Вінусь.
– Вы ўпэўненыя? – пасур’ёзнеў гандляр. – Небяскрыўдныя цацкі, скажу я вам. Па ўласным жаданні за такое наўрад ці бяруцца. Экстрэмал проста. Але ж не мая справа. Felos de se (самагубца), – прамармытаў ужо ледзь чутна.
Гаспадар доўга перабіраў карткі ў каталогу, покуль знайшоў патрэбныя, потым разглядаў шыльды на ячэйках камеры захоўвання – анічога. Перайшоў да пыльнага стэлажа ў куце. Калі гандляр разгроб павуцінне і пачаў выцягваць скрыню, з яе саскочыла нешта няўцямнае, прывідна-чорнае.
– Пайшла, пайшла адгэтуль! – закрычаў гаспадар.
Аднак чорнае вужакай упаўзло ў скрыню праз адтуліну для ключа.
– Ну што ты будзеш рабіць! – абурыўся гандляр. – Цяпер гэта не скарб, а скрыня Пандоры атрымоўваецца.
– А хто гэта? – асцярожна запытаўся Вінусь.
– Ды відмы аблюбавалі гэтую скрыню яшчэ напачатку мінулага стагоддзя, не даць рады. Не ведаю, як вам і даваць у карыстанне гэткае. Можна не толькі сабе нашкодзіць.
– I няма ніякага ратунку?
– Хто яго ведае. 3 тых часоў скрынку ніхто не браў. Усё нейк іншымі абыходзіліся. А вось нашто вам спатрэбіўся другі заказ… Яно зразумела, што кожная паважаючая сябе літаратура мае грунтоўныя творы пра яго, але ж… Ніхто не пісаў і няхай яшчэ столькі ж не піша. Навошта менавіта вам? Дзе ваш першабытны інстынкт самазахавання ўрэшце?
Вінусь і сам не ведаў, чаму замовіў такія сюжэты і чаму так упарта настойвае на сваім, але невядомая сіла надавала яму ўпэўненасці ды рашучасці.
– Распішыцеся, калі ласка, у атрыманні. I сімвалічная плата за арэнду – шэсцьсот шэсцьдзясят рублікаў, без здачы, калі ласка. Вось вам квітанцыя.
Цененька і вельмі знаёма, як падалося Вінусю, пачаў адлічваць час гадзіннік. Гандляр уздзеў кепку, пінжак з чырвоным бантам на грудзях і, моцна паціснуўшы хлопцу руку, таямніча прамовіў:
– Тгымайце высокі давег пагтыі, кгаіна газлічвае на вас!
Вінусь сядзеў у скверы на лаўцы і аб нечым напружана думаў, яго вусны злёгку нашэптвалі. Побач ляжаў карычневага дэрмаціну надзвычай пацёрты чамадан са скругленымі краямі ды металічным кантам пасярэдзіне – дзе зачыняліся ягоныя палавінкі, спрэс паабклейваны авальнай формы партрэцікамі прыгажуняў а-ля сямідзясятыя гады мінулага стагоддзя. Адным словам, шэдэўр дэмбельскага мастацтва мінулага. На ім прымайстраваўся чорны даўгі футарал – у такіх студэнты чарцяжы носяць.