Рыбіна быццам гіпнатызавала Бажэну. Дзяўчына набліжалася ды набліжалася да шкла. Усё бліжэй хаўкае чорны рот. Змяюкамі ўюцца плаўнікі. Выслізгвае праз жабры вада. Вось-вось і дзяўчына ўліецца разам з ёю ў гэтую чорную пячору. Як цёмна. Жудасна. Асляпляльна зыркі пошуг. Ізноў цемра. У кутку старая ў белым адзенні, трасе сівымі пасмамі. Бажэна, не хочучы, набліжаецца да яе. «Мне патрэбнае тваё дзіця», – старэчым рыпучым голасам шамкае бяззубым ротам старая. Дзяўчына спрабуе ўцячы. Аднак нейкія бліскучыя мікраскапічныя шарыкі б’юць яе, здаецца, у кожную клетачку, выштаўхоўваючы моц. Цела робіцца бязважкае, косткі нібы расплаўляюцца. Бажэна хоча бегчы, але адчувае сябе лахмытнай лялькай, мяккай і бязвольнай. Старая цягне за цененькія нітачкі. Усё бліжэй і бліжэй бяззубы смярдзючы рот.
– Вінусь!!! Вінусь!!! – з апошняй сілы крычыць дзяўчына і… прачынаецца. Яна ў жаху бяжыць да дзвярэй, не хочучы ні на хвіліну заставацца ў пакоі.
Вінусь блукаў ды блукаў па аднолькавых вуліцах, якія падаваліся ўжо берагамі бясконцай ракі. Хуткасць нарастала. Ён адчуваў сябе нейкай бязважкай часцінкай, што неслася па правадах, па сасудах, у крыві, пятляючы мільёны разоў, і раптоўна спынілася ў якімсьці завулку. Ён чамусьці ведаў, што там – за сцяной – яна. «Няма выйсця! Няма выйсця!» – гучала ўвушшу. Вінусь паляцеў у пустату і… прачнуўся.
Бажэна рэзка расчыніла дзверы, у кватэру спінай уваліўся Вінусь. Яны няўцямна пазіралі адно на аднаго.
– Ты жывы! Жывы! О Божа! Як я спалохалася! – кінулася яго абдымаць дзяўчына…
«Вінсэнт Суміцкі. Раман»
Вінусь падоўгу сядзеў, курыў, гледзячы ў белы экран манітора. Потым адкрываў іншае вакно.
«Задумкі»
Зноўку сядзеў, паліў, нешта, спахапіўшыся, радасна занатоўваў, роспачна сціраў напісанае.
«Вінсэнт Суміцкі. Раман»
Ужо, здавалася, вось яно. Нейкія няўлоўныя падсвядомасныя ваганні ў лабірынтах напаўсвядомасці. Вось-вось і настроіцца на іх, і схопіць гэтыя бязважкія рухі, і зліецца з імі, і пацякуць з-пад пальцаў – дзіўная музыка чырвоных сімвалаў на клавіятуры, праз чорныя літаркі на белую старонку. Расшыфраваны код уласнага я. Далёкія пазыўныя ад выбуху страчанай звышновай зоркі…
Вінусь пачынаў апантана перабіраць клавішы. Працавалася лёгка, з натхненнем.
«Задумкі»
Вырашыў скарыстанае пазначаць чырвоным колерам, а новыя знаходкі, што яшчэ чакалі свайго часу, заставаліся традыцыйна чорнымі. Чорнага быў цэлы спіс, чырвонае некалькімі радкамі нясмела тулілася ўверсе.
«Вінсэнт Суміцкі. Раман»
Калі тэкст пераскочыў на шостую старонку, Вінусь пайшоў варыць каву. Несучы кубачак у пакой, пабачыў Апострафа ў чорным кажуху, што ледзь сыходзіўся на ягоным бруху, валёнках, заечай патрапанай аблавушцы, з-пад якой вытыркаўся адно чырвоны нос, ды рукавіцах. Прасвідраваўшы бурам дзірку ў накрыўцы акварыума – зрабіўшы лунку, той маленькай вудкай для зімовай рыбалкі лавіў рыбу, у якасці прынады начапіўшы жыўца, нібыта Палагею, толькі ж надта маленечкую. Побач у рыбацкім вядры з вечкам нешта пялёхалася.
– Лавіся, рыбка, смачная і так сабе, вялікая ды малая, кашчавая ды тлустая, дурная ды разумная, – спяваў кот сабе пад нос.
– Што ты робіш, злодзей? – закрычаў Вінусь.
– Во-о-ой, напало-о-охаў, – зарагатаў кот. – Ты хто? Рыбнагляд? Пакажы пасведчанне! Не? Ну дык і валі рогам!
– Гэта мой акварыум! Мае рыбы!
– Рыбы – гэта ўсеагульная собіна. Ці яны ў цябе краплёныя?
– Злазь зараз жа! I выпусці ўсіх, што злавіў!
– Вой баюся-баюся! Не пужай мне рыбу! Думаеш, кляваць не будзе? – прыплюшчыў вока кот. – Бу-у-удзе. Гледзячы якую прынаду начапіць.
Якраз у гэты момант на кручок патрапіла залатая рыбка. Яна бездапаможна тропалася, круціла вачыма.
– Падсякаю! Хоп! – выцягнуў і пачаў здымаць з кручка. Закінуў у вядро.
Вінусь не адразу, аказваецца, заўважыў Палагею. Яна ўжо расклала вогнішча на падлозе і, паставіўшы паабапал дзве рагаціны, падвесіла на папярочцы закуродымлены паходны кацялок, у якім булькатала вада. Рыбіна абірала бульбу ды цыбулю.
Кот дастаў з-за халявы біклажку, выпіў, перасмыкнуўшыся.
– У-ухх! Моцная, гадаўка! Вінсэнты, а ты юху еў? Зараз, чакай, сапраўднай рыбацкай юшкі пасёрбаем.
– Ды ты што, зусім звар’яцеў? Гэта ж дэкаратыўныя рыбкі, дзеля прыгажосці!
– Няма такой прыгажосці, якую б нельга было зрабіць ужытковай, – зарагатаў кот. – Прызнайся, Вінсэнты, ты ж проста думаеш, што яны неядомыя. Не бойся, не атруцішся! Хай прыгажосць уратуе нас! Ад голаду!
– Ну хоць ты паслухай! – звярнуўся Вінусь да Палагеі. – Ты ж таксама рыбіна! Няўжо ты будзеш варыць да сябе падобных?
Рыбіна моўчкі, засяроджана крышыла ў кацялок бульбу.
– Ды чаго ты, новыя развядуцца! Такі лямант узняць з-за нейкіх рыбаў! Падду-умаеш, каштоўнасць! Я прызнаю адную вартасць – харчовую! – падняў указальны палец уверх. – Мы ім дэмаграфічную праблему, можа, вырашаем. А то хутка дыхаць не будзе чым ды плаўніком не паварушыць! Запаскудзілі тутака ўсё, – сплюнуў кот.
Зазвінеў тэлефон.
– Слухаю!
– Вінусь! Я ўсядно да цябе прыеду! – плакала ў слухаўку Бажэна.
– Што здарылася? – запытаўся Вінусь.
– Нічога… – усхліпвала яна. – Прыеду – раскажу…
Хлопец вярнуўся ў пакой.