Кот, начапіўшы на нос вялізныя акуляры ў таўшчэразнай аправе, чытаў тэкст у камп’ютары.
– Ну, што вам сказаць, малады чалавек? – гледзячы паверх акуляраў, працягваў: – Няблага-няблага. Бачу тут цудоўнае поле для крытыкі. Крыху няўцямная завязка, але ўжо прамацваецца сюжэт. Празрысты стыль, роўны рытм. Відаць, што вашае сэрца ў момант творчага акту пульсуе ў гармоніі з курсорам на радку, і… Але потым, потым. Я буду такі ласкавы, што напішу вам рэцэнзію. Не трэба дзякаваць, – выставіў далонь, перапыняючы магчымыя пярэчанні. – Усё добра… Але ж…
– Што? – запытаўся Вінусь.
– Ну, напішаш ты раман. А што далей? Цягаць лісцікі з лаўравага вянка ды дадаваць іх у юшку дзеля смаку?
У дзверы пазванілі.
Бажэна проста з парога, плачучы, абняла Вінуся.
– Ну што здарылася? – падымаючы яе голаў ад свайго пляча, запытаўся хлопец.
– Я… й-я… М-м-маці адштурхнула! Што мне рабіць цяпер?
– Як адштурхнула? Чаму?
– Я стала збірацца да цябе… А яна… Яна мне сказала, што не пусціць… Што… Т-ты толькі бавіш час са мною… Што за столькі часу, што мы з табой знаёмыя, ты не прыйшоў да нас ні разу, не пазнаёміўся з імі. Што я стала несур’ёзна адносіцца да вучобы, перастала кантактаваць з сябрамі ды сяброўкамі, што я сумная і мяне ўвесь час нешта точыць, бы чарвяк…
– Ну, калі ўсё так кепска, дык навошта я табе? – зняў яе рукі са сваіх плячэй і ўсадзіў яе на канапу.
– Гэта не я, не я так думаю… Яна сказала, што калі я ўжо гэтулькі жыву з табою, то трэба неяк вызначацца… Ці брацца, ці… расставацца…
– Дык у чым справа?
– Я… я сказала, што ты пішаш раман, табе не да таго зараз, і… і калі ты… напішаш, то м-мы… м-мы… маглі б з табою… Маглі б… – дзяўчына зноўку заплакала. – А яна: дазваляе сабе ў наш час такую раскошу, як пісаць раман? Яму сапраўды-такі не да цябе! I сказала: не пушчу! Будзеш дома, пакуль бацька прыедзе. Можа, апамятаешся! Загарадзіла дзверы. А я сказала, што гэта маё жыццё і я вырашаю, што мне рабіць, адштурхнула яе і пабегла… Вось…
Вінусь нярвова закурыў.
– Ты б… памірылася з ёй. Бацькі часам маюць рацыю… Неяк мы з сябрамі збіраліся ў паход, – памаўчаў, пускаючы дым. – Маці, якой звычайна было абыякава, дзе я, нешта заўпарцілася. Не пушчу, сказала, і ўсё. Вытрасла ўсё з майго заплечніка пасярод вітальні і гэтаксама стала ў дзвярах. Я доўга з ёю лаяўся, потым, не ведаю, што на мяне найшло. Кулакі ад злосці і бяссілля сціснуліся самі сабою. Я з усёй моцы ўдарыў у дзверы, каля яе, і пабег у пакой. Рассадзіў сабе костачкі. Не размаўляў з ёю, пакуль… – затушыў цыгарэту. – Пакуль не даведаўся, што Андрон… загінуў… Выпілі, з гарачыні нырнуў рэзка ў ваду. Сэрца… Выцяглі ўжо нежывога… Лепш бы я пайшоў тады… гэта я… павінны быў быць… Я…
– Не, любы, не! Тады б я магла не сустрэць цябе! – абняла яго. – У нас усё будзе добра, праўда? Праўда ж? Ты напішаш раман, і мы будзем разам? Мы будзем шчаслівыя! У нас будзе самы прыгожы на свеце сынок!
– Бажэна! Ну што ты ўва мне знайшла? Я самотнік… Не прыдатны для сямейнага жыцця…
– Ты самы лепшы, каго я ведала! Ты проста баішся! Баішся быць шчаслівым! Ты думаеш, што творы не могуць нараджацца ў радасці. Ты сам сабе прыдумляеш пакуты! Толькі я ведаю тваю душу!
– Што ты можаш ведаць? – горка пасміхнуўся.
– Я кахаю цябе! Ну хочаш, я буду хадзіць у тваіх вучнях? Расціраць табе фарбы, тачыць пёркі, раздрукоўваць рукапісы…
«О Божа! За што ты так са мною? За што мне гэта? Колькі адчаю, быццам адно маё слова і – смерць! Я ж нічога не абяцаў! Што яна сабе напрыдумляла?! Пагуляць у дарослую? Самаахвярна адмовіцца ад жыцця? Толькі па-іншаму? Навошта?» Захацелася схапіць і трэсці, трэсці яе за плечы, каб усе думкі наконт яго вытрасліся, выкаціліся мячыкамі з яе прыгожай галавы дазвання, выпхнуць яе, закласці цэглай дзверы. Нагаварыць грубасцяў, абразіць, каб сама адхінулася ад яго. Назаўсёды. Яго пранізала дзікае жаданне валодаць ёю, мяць гэтыя прыгожыя, круглыя, ідэальныя грудзі, гэтае бездакорнае, шалёна прывабнае цела. Навошта яно такое? Для чаго яно такое створана? Вінусь узяў яе, бы наложніцу, пакорлівую і бязвольную, радую свайму гаспадару, гатовую цалаваць руку, што б’е яе. Ад гэтай улады ён шалеў яшчэ болей.
– Ты любіш мяне! Любіш! – крычала яна. – Бяры мяне, любы!
Яе галава рытмічна стукалася аб канапу: «не-лю-блю-не-лю-блю-не…», – валасы раскідаліся па дыване.
«Не-лю-блю-не-лю-блю-не…» – пульсавала ў Вінусевых скронях. Яго дзіка, незразумела злавала гэтая прыгажосць.
«Не-лю-блю-не-лю-блю-не…» – рухаўся ён…
Бажэна спала пад прасціной, адвярнуўшыся да сцяны.
Вінусь, азіраючыся, бы злодзей, узяў у рукі чарапаху, паспрабаваў адчыніць яе панцыр, пакруціў, агледзеў з усіх бакоў – нічога не атрымоўвалася. «Дурань», – вылаяўся сам сабе ды пасмяяўся са сваёй дзіцячай выхадкі. Сеў за камп’ютар.
«Шостая старонка… А што далей? Ажаніцца? Спіць тутака, бы дома. Быццам падглядае, цікуе за маімі думкамі. Я не магу так пісаць. Гэта не так сабе, чыталава, слова ж прыдумала. Гэта ж маё. Сур’ёзна. Быццам не дае ходу радкам. Адбірае энергію тварэння. Кажуць, яе прырода аднолькавая з сэксуальнай… О, як я разумею Блока!..»